Save the environment, Save the future

Toxic chemicals in food

Are you aware that food can be a source of toxic chemicals?

With the current trend of using and emitting toxic chemicals, we can never be certain that our food is completely free of any pollutant. From the very beginning, farmers apply weedicides to the fields, then grow vegetables, fruits, rice, nuts and crops of all kinds. Followed by series of pesticides.  Then after harvesting, more chemicals are added for conservation. Then in processing, more and more chemicals are added to give color, enhance the taste and texture, to smell better, and many more qualities that make us greedy to eat them. All these chemicals end up in our stomach.

To make things worse, all those toxic chemicals emitted to atmosphere are directly absorbed by plants or they then contaminate water or soil through rain and are absorbed by roots with water. All those chemicals that are released to water bodies, are either consumed with water itself or after they have been absorbed by trees. Those chemicals released to soil directly, once again are consumed with water or food. All these in addition to inhalation or absorption through skin…

Forget the world, let’s think of our own house. This may not be the situation for all, but majority of Sri Lankans living in Sri Lanka. Yes it is and I know it for sure. People who grow crops in economic scale, definitely use weedicides and pest controls, then they throw the bottles often in open space like under a banana tree, at the field itself or at the river/ canal bank. These are then washed off either to the water, soil or both.

Cockroach sprays are applied into the sink at the night and put cups and other cooking ware to that same sink in the morning. Use the spray bottle while cooking and store them in the kitchen itself for easy access. Won’t this end up in our stomach or on our skin???

Pathogens in food

Often food poisoning occurs due to pathogenic microorganisms in food. One famous case is the Clostridium botulinum poisoning through canned food. According to WebMD, there are about 250 types of diseases caused by pathogenic microorganisms such as bacteria and virus [5]. Through meat, eggs, fish, vegetables, processed food, water and unpasteurized milk contaminated with these pathogens. Also through infected people and animals.  

What these toxic chemicals and pathogens can do to us?

One may say, “well, even though we are exposed to all these chemicals aren’t we livings safely..” well, may be for you.. but for the rest of the world it is not so. It says that 7.6 million people die from cancer worldwide every year. Amongst, 4 million people are aged between 30 to 69 years [1]. In 2013, more than 47,000 Americans died from kidney disease [2]. Some 10% of the population worldwide is affected by chronic kidney disease (CKD), and millions die each year because they do not have access to affordable treatment [2]. About Mercury poisoning, well, Minamata incident sets the most famous example in methyl mercury poisoning through fish. Yet, to be certain if necessary,  “Over the limit”, a report on mercury contamination through fish further proves on methyl mercury contamination, by indicating 22 out of 24 contamination cases among heavy fish consumers in United States [3].  The numbers may vary, but the facts remain the same.

A very interesting report says that according to the World Health Organization, “At least 600 million people, or 1 in 10 worldwide, fall ill from contaminated food each year and 420,000 die, many of them are young children”. Furthermore, according to United Nations Agency, “Food-borne diseases – caused by bacteria such as salmonella, viruses, parasites, toxins and chemicals, mostly cause temporary symptoms such as nausea, diarrhoea and vomiting. But they can also cause longer-term illnesses including cancer, kidney or liver failure, brain disorders, epilepsy and arthritis” [4].


Well, I guess little awareness can save us from things being worst. Also there are natural ingredients that can be used in our day-to-day life to reduce the effect of toxic chemicals. They include herbal teas, natural food additives, herbal drinks (“Kanda”), leafy vegetables, etc.

Contaminants in food

Let’s hold a shield to the sword. No matter how contaminated your food is, you still need to consume some food for a living. So, the first thing would be to know what kind of contaminants can be served in your plate.

  • Pesticide, weedicide, insecticide residues
  • Food additives such as Monosodium glutamate (Ajinomoto)
  • Heavy metals such as Mercury, POPs, Lead, Arsenic, Cadmium,.. etc.
  • Micro pathogens such as Listeria, Salmonella, Clostridium botulinum,…etc
  • Other chemicals such as carbide

In order to prevent this becoming a longer article to read, I will add details on each of these contaminants separately. But, as for the measures to prevent contamination, given below are some very basic steps that would prevent you from ingesting all these harmful chemicals.

What can we do?

  • Wash your vegetables thoroughly with flowing water before preparation.
  • Avoid eating the peels of vegetables and fruits whenever possible.
  • Allow veggies and fruits to be in the open air for sometime before you store them in the refrigerator. This can help to get rid of volatile pesticide residues in them.
  • Try gardening.. at least leafy vegetables can be supplied from your own garden.
  • Avoid eating fish and meat raw. Cook them properly before consumption.
  • Avoid fatty parts of meat and fish, like the skin.
  • Avoid eating the gut, gills and heads of fish. Because the adipose tissues in the head and other parts involved in food consumption stores most of the fat-soluble pollutants as well as heavy metals.
  • Always check for the expiry date when buying.
  • In order to avoid bad E-numbers/ food additives, go for the label. In some countries, they mention in the label that “these additives can cause adverse effects on children”.
  • When buying pre-cooked or canned food, make sure the can is not damaged or rusted, as damages in aluminum cans can contaminate the food. Also once opened do not store or refrigerate them in the can itself. If you get a foul smell or see milky liquids in food, throw them away without even tasting!
  • Always store cooked food in the refrigerator, better within 2 hours of cooking. When consuming leftover foods or pre-cooked food, heat until they are steaming hot.

I just wonder how many of these you’ll actually remember after closing this page. The list is even longer!  Yet, I made it short. So that anyone can digest as much as possible in order to stay away from “bad guys”.


  1. World Cancer Day 2013 – Global Press Release. (Accessed January 2017).
  2. Fast facts, National Kidney foundation. (Accessed January 2017).
  3. Groth, E., Over the limit, Mercury policy project, 2008. (Accessed January 2017).
  4. Food poisoning kills 420,000 people a year worldwide, says WHO report, Independent. (Accessed January 2017).
  5. How to Prevent Food Poisoning.  (Accessed February 2017).


Microbeads- what? why? how?

What are Microbeads?

These are tiny granules (1 mm to 0.1 µm) that vary in shape, density, chemical composition, formation and function. [1]

They are found in;

  • Scrubs
  • Toothpastes
  • Shower gels
  • Cleansers
  • Cleaning products
  • Printer toners
  • Plastic blasting
  • Anti-slip applications
  • Anti-block applications
  • Medical applications

Industrial applications such as;

  • Oil and gas exploration
  • Textile printing
  • Automotive molding

Microbeads or microplastics?

“Microplastics” are plastic matter found in water and soil, that are less than 5 mm in size. This may take different shapes [2]. This includes microbeads. In other words all those plastics and polythene dumped in to the sea and oceans that undergoes weathering and tattering eventually become microplastics. Yet, microbeads are anthropogenic. They are man-made and released to the environment as micro particles.

This article will focus on microbeads.

Why is it considered a pollutant?

As of any pollutant in water even these tiny plastic pieces contaminates the environment. Most of these products are washed down the sink. These then flows through drainage systems and ends up in water bodies like lakes, rivers and the ocean.

In water bodies they separate into layers according to the density. Light weighted or low density microbeads/ microfibers  float on the surface where as high density ones mix with sediments and the rest, in the middle of the water body according to their weight.

These particles are mainly non-degradable. As of any plastic, it retains in the environment for a long long time. What’s worse is that they even adsorb other chemical pollutants into their tiny bodies. Like Persistent Organic Pollutants (POPs), that are already present in water. So, may it be a human, fish, bird or any animal that ingest these tiny particles ingest another bunch of chemicals too [1].

Human ingestion

A study by  Tanaka and Takada on “Microplastic fragments and microbeads in digestive tracts of planktivorous fish from urban coastal waters” proves that these beads, fibers and even plastic fragments can be accumulated in fish. The fish they have used in this study is, Japanese anchovy (Engraulis japonicus), a fish that feeds and hangs around in surface and subsurface levels of the oceans. The results says that 77% of the samples contained plastics. Out of that 7.3% were microbeads and  5.3% were filaments. The rest composed of other plastics such as polythene and foams [3].

Another study on Blue fin tuna (Sinhala: Balaya) shows that gut content had particles of microplastics that came from its pray, myctophid fish [4]. On the same phenomenon, any predative fish can be contaminated with microbeads.

What would your chance of eating one of these fish be?

Anyhow, no research was found on direct connection between microbeads ingestion and  ingestion of other chemical pollutants adsorbed into these microbeads, which is highly possible.

This also reveals the fact that microbeads are present in ocean waters. Which means even your salt can contain these particles!!!! How about keeping a microscope in the kitchen???

Sea food fried rice, sea food pizza, pasta, spegeti, noodles, almost anything made out of seafood are  delicacies among many people. Prawns, squids, octopuses can easily get these particles ingested through their pray animals. Bivalves such as oysters, clams, mussels, .. etc are filter feeders that filters the water to obtain their meal. Thus they can easily ingest and accumulate Microbeads in their gut.

How to prevent?

Well, it’s easy. Cut the source..stop using these ex-foliating items such as Scrubs, Shower gels, Cleansers.., etc. That will cut a greater portion of the contamination. How much you may ask,

According to; Napper and Thompson [5] microbeads incorporated in personal care products as ex-foliants varied somewhere around 137,000 to 2,800,000 per 150ml bottle. It is also reported that some products that are used on a daily basis could release about 94,500 microbead particles per application, to household waste water [5].

Even if we stop dumping microbeads to water bodies today, microbeads already in the water and sediments of rivers, lakes, seas and oceans today, will remain there for another 100 years or so.

How can you identify whether your product contains microbeads? 

I found one in a facial scrub..

All the beads in products are NOT microbeads. There are other degradable chemicals too. To identify correctly, read the “Ingredients” section and look for names; polyethylene (PE), polypropylene (PP), polyethylene terephthalate (PET), polymethlyl methacrylate (PMMA) or nylon [6].

It’s simple and also allows you to be a contributor towards a healthy environment, until laws are set and implemented.

It is essential to take measures to bring up rules and regulations to reduce and eventually ban microbeads in products.

In addition, the efficiency of water purification systems should be enhanced to remove microbeads and microfibers from household water supply systems.


  1. Microbeads – A Science Summary, (Acessed January 2017).
  2. What are microplastics?, NOAA,  (Acessed January 2017).
  3. Tanaka, K., Takada, H., Microplastic fragments and microbeads in digestive tracts of planktivorous fish from urban coastal waters, Scientific Reports, 2016; doi:10.1038/srep34351. (Accessed January 2017).
  4. Young, J.W., Lamb, T.D. Le D, Bradford, R.W., Whitelaw, A.W., Feeding ecology and interannual variations in diet of southern bluefin tuna, Thunnus maccoyii, in relation to coastal and oceanic waters off eastern Tasmania, Australia. Environmental Biology of Fishes, 1997, 50: 275–291.
  5. Napper, I. E. Thompson, R. C., Characterisation, Quantity and Sorptive Properties of Microplastics Extracted From Cosmetics. Marine Pollution Bulletin (in press), 2015.
  6. Plastic Microbeads:  Ban The Bead!, (Accessed January 2017)


  1. Ecologically relevant data are policy-relevant data (Microplastics reduce fish hatching success and survival) (Accessed January 2017).
  2. Reisser, J., Shaw, J., Wilcox, C., Hardesty, B.D., Proietti, M., Thums, M., et al., Marine Plastic Pollution in Waters around Australia: Characteristics, Concentrations, and Pathways, PLoS ONE, 2013 8(11): e80466. doi:10.1371/journal.pone.0080466. (Accessed January 2017).
  3. Katsnelson, A., Microplastics present pollution puzzle, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 5547–5549, doi: 10.1073/pnas.1504135112. (Accessed January 2017).

ඇතුවත් බැරි නැතුවත් බැරි “රසදිය” (Mercury- Hg)

  • රසදිය (Mercury) පිළිබඳ දැනගත යුත්තේ ඇයි?
  • රසදිය අපට හානිකර වන්නේ කෙසේද?
  • රසදිය සිරුරට ඇතුළුවිය හැක්කේ කෙසේද?
  • පර්යේෂණ මඟින් හෙළිකර ගන්නා උපරිම දරාගත හැකි රසදිය මට්ටම්
  • මාළු සමඟ රසදිය නොමිලේ!!!
  • සුදු වෙන්නම ඕනිද?

රසදිය (Mercury) පිළිබඳ දැනගත යුත්තේ ඇයි?

රසදිය යනු බැර ලෝහ ගණයෙහි ලා සැලකෙන රසායනික මූලද්‍රව්‍යයකි. අද වනවිට ලෝකය මෙහි ගුණයන්ට වඩා නුගුණ පිළිබඳ කතා බස් කරති. මීට හේතුව වන්නේ. උපකරණ, කාර්මික ක්‍රියාවලි, දිලීර නාශනය වැනි භාවිත සඳහා මෙතෙක් යොදාගත් රසදිය, මිනිස් ශරීර තුල වාර්තා වීමයි.
මෙය සිදුවීම ආරම්භ වූයේ අද ඊයෙක නොවේ. රසදිය හා බැඳුණු ලොව විශාලතම ඛේදවාචකය ලෙස සැලකෙන්නේ ජපානයේ මිනමාටා බොක්කේ සිදුවූ රසායනික අනතුරයි. මිනමාටා බොක්කේ පිහිටි “චිසෝ” නම් කර්මාන්තශාලවෙන් 1932 සිට 1968 දක්වා අපවහන ජලය හරහා මිනමාටා බොක්කට නිකුත් කරන ලද මෙතිල් මර්කරි නැතහොත් මෙතිල් රසදිය එහි මත්ස්‍යයන් හරහා මිනිසුන්ට සහ සතුන්ට ශරීරගතවීමෙන් හටගත් ස්නායු රෝගී තත්වය නම් කරන ලද්දේ ද “මිනමාටා රෝගය” නමිනි. මේ රෝගී තත්වයට ගොදුරු වූයේ එකල සිටි ජනතාව පමණක් නොවේ. අදටත් මේ රෝගයට ගොදුරු වූවන් ජපානයේ ජීවත් වේ. ඔවුන්ට ගෞරවයක් වශයෙන් 2013 ඔක්තෝබර් 10 වන දින අත්සන් කරන ලද එක්සත් ජාතීන්ගේ රසදිය පිළිබඳ සම්මුතිය, මිනමාටා සම්මුතිය ලෙස නම් කරන ලදී.

රසදිය වල පරමාණුක ක්‍රමාංකය 80 වන අතර රසායනික සංකේතය වන්නේ Hg ය. මෙය, සම්මත උෂ්ණත්වයේදී හා පීඩනයේදී ද්‍රව අවස්ථාවේ පවතින එකම ලෝහයයි. මේ ගුණාංගය හේතුවෙන් රසදිය බොහෝ උපකරණ තුල භාවිතා වේ. පහත රූපයේ දක්වෙන්නේ ඉන් සමහරකි. 

රසදිය අපට හානිකර වන්නේ කෙසේද?

රසදිය යනු සිරුරට කිසිසේත්ම අවශ්‍ය වන මූලද්‍රව්‍යයක් නොවේ. එහි විෂ සහිත බව, නිරාවරණය වන රසදිය සංයෝගය මත රඳා පවතී. ඒ අනූව වඩාත් විෂ සහිත ආකාරය වන්නේ “කාබනික/ මෙතිල් මර්කරි” සංයෝගයන් ය. නමුත් කුමන ආකාරයෙන් වුවද පවතින රසදිය, සම මඟින් උරාගනු ලබන අතර එහි ඇති මේද ආකර්ෂක ගුණය නිසාම මේවා දේහයේ තැම්පත් වේ. රුධිරයෙහි රසදිය එක්රැස් වීමෙන් ආසාත්මිකතා, සමෙහි වේදනා හෝ ස්නායු පද්ධතිය කෙරෙහි අහිතකර බලපෑම් ඇතිවීම මෙන්ම රසදිය කෙරෙහි අධික ලෙස නිරාවරනය වීම තුලින්  ගැස්ම, දුර්වලතා, මතක ශක්තිය අඩුවීම, චර්ම රෝග, වකුගඩුවල ක්‍රියාකාරීත්වය අඩපණ වීම වැනි සායනික රෝග ලක්ෂණයන් ඇති කරයි.

රසදිය සිරුරට ඇතුළුවිය හැක්කේ කෙසේද?

  • බහුල වශයෙන් රසදියට නිරාවරණය වීම සිදු වන්නේ ආහාර මගිනි. විශේෂයෙන්ම රසදිය ශරීර ගත වූ මත්ස්‍යයන් අනුභවය මීට හේතු වේ.
  • දත් පිරවුම් (ඇමල්ගම්)
  • රසදියෙන් අපවිත්‍රනය වූ ජලය හා වාතය
  • රසදිය අඩංගු, සුදු වීම සදහා ආලේප කරන ක්‍රීම් වර්ග, සබන් ඇතුළු රූපලාවන්‍ය ආලේපන
  • බිදුනු සී.එෆ්.එල්./ ප්‍රතිදීප්ත විදුලි බුබුලු, කණ්නාඩි,
  • කාර්මික සහ කුඩා පරිමාණ රන් පතල් කර්මාන්තය,
  • රසදිය සම්බන්ධ රසායනාගාර රැකියා
    රසදිය සඳහා නිරාවරණය වීමේ අවදානම ඉහල නංවයි.

පර්යේෂණ මඟින් හෙළිකර ගන්නා උපරිම දරාගත හැකි රසදිය මට්ටම්

සාම්පල වර්ගය නිර්දේශිත මට්ටම
මිනිස් හිසකෙස්  කිලෝග‍්‍රෑමයට මිලිග්‍රෑම් 1.0 (1.0 ppm)
රුධිරය  මිලි ලීටරයට මයික්‍රො ග්‍රෑම් 5ත් 10ත් අතර (5 to 10 µg/L)
මූත්‍රා   ක්‍රියැටිනීන් ග්‍රෑමයට මයික්‍රොග්‍රෑම්ම 50 (50 µg/g creatinine)
ජලය මුළු රසදිය ප්‍රමාණය, ලීටරයට මයික්‍රො ග්‍රෑම් 1.0 (1 µg/ L)
වාතය රසදිය මූලද්‍රව‍යයේ වාෂ්ප සඳහා දිගුකාලීන නිරාවරණ මට්ටම, ඝන මීටරයට මයික්‍රො ග්‍රෑම් 0.2 (0.2 µg/m3 )
මිනිසා සතියකට, දරාගත හැකි මෙතිල් මර්කරි මට්ටම දේහ බර කිලෝග‍්‍රෑමයට මයික්‍රො ග‍්‍රෑම් 1.6 (1.6 µg/kg body weight per week for methylmercury).
මිනිසා දිනකට, දරාගත හැකි මුළු රසදිය ප්‍රමාණය දේහ බර කිලෝග‍්‍රෑමයට මයික්‍රො ග‍්‍රෑම් 2.0 (total mercury of 2 µg/kg body weight per day).

මාළු සමඟ රසදිය නොමිලේ!!!

ආහාර හරහා රසදිය ශරීරගතවීමේ වැඩිම අවධානය පවතින්නේ රසදිය වලින් දූෂිත ජලාශ වල මත්ස්‍යයන් ආහාරයට ගැනීම හරහා ය. මේ නිසා ලොව පුරා මත්ස්‍ය අනුභවය පිළිබඳ දැනුවත් කිරීම් සිදු කරමින් සිටී. ඒ අනූව වඩාත් ආරක්ෂිත වන්නේ ආහාර දාමයේ පහළින් සිටින කුඩා මසුන් බහුලව ආහාරයට එක් කර ගැනීමයි. නමුත්, මත්ස්‍යයන් හරහා අපට අත්‍යවශ්‍ය ඔමෙගා 3 නම් මේද අම්ලය ලැබෙන බැවින් රසදිය අවම වන මාළු ආහාරයට ගැනීම මිස මාළු ආහාරය අත හැරීම නොකල යුතුය.

මෙහි ඉහළින් දක්වා ඇති මසුන් තුල තිබිය හැකි රසදිය ප්‍රමාණය අවම වන’තර පහළට යනවිට තිබිය හැකි රසදිය ප්‍රමාණය වැඩි වේ.

සුදු වෙන්නම ඕනිද?

සුදු වීමට භාවිතා කරන ආලේපන සහ රසදිය යනු අද වන විට ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධ මාතෘකාවකි. “සුදු වීම” හෙවත් “සම පැහැපත් කිරීම” යනු, සමෙහි මෙලනින් ස්ථරයේ සාන්ද්‍රණය අඩු කිරීම මගින් සමේ පැහැය (tone) හෝ සමේ වර්ණය අඩු කිරීම සදහා ස්වභාවික හෝ කෘතිම රසායනික ද්‍රව්‍යයන් භාවිතා කිරීමයි. සුදු වීම සඳහා භාවිතා කරන ආලේපන වල රසදිය ඇති බව සනාථ කෙරුණු පර්යේෂණ ලොවපුරා එමට ඇත. මේ පිළිබඳව, ශ්‍රී ලංකාවේ ආන්දෝලනාත්මක පර්යේෂණයක් සිදු කරන ලද්දේ පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය මඟිනි. මෙයින් සඳහන් කරන පරිදි පරීක්ෂාවට ලක් කරන ලද ආලේපන සාම්පල 46 කින් 25ක් තුල රසදිය අන්තර්ගතව තිබූ අතර ලීටරයට මිලිග‍්‍රෑම් 30 167ක් වැනි ඉතා භයානක ඉහල මට්ටමකින් ද රසදිය අන්තර්ගතව තිබිණි.

ආලේපනයන් තුල අඩංගු වන විෂ බැර ලෝහ අතර රසදිය මුල්තැනක් ගනී. සම පැහැපත් කිරීමේ ක‍්‍රීම්, සබන් වර්ග සහ ආලේපන සඳහා සුදු කිරීමේ ප‍්‍රතිකාරකයක් ලෙස රසදිය භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙම ආලේපනයන්හි ඇති රසදිය මෙලනින් ඇතිවීමේ නිෂේධ කාරකයක් ලෙස ක‍්‍රියාකරයි. මෙම නිෂ්පාදන, දේශ සීමා හෝ ස්ත‍්‍රී පුරුෂ භේදයකින් තොරව තද වර්ණයෙන් යුතු සමක් සහිත ජනතාව අතර ප‍්‍රචලිතය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ආහාර හා ඖෂධ පාලන මණ්ඩලයට (FDA) අනූව, රුව අලංකරණයට යොදා ගන්නා ද්‍රව්‍යයක් ලෙස ඇස් වටා ගල්වන ආලේපනයන් සදහා රසදිය අඩංගු විය හැක්කේ ලීටරයට මිලිග‍්‍රෑම් 65 (0.0065%) ක් හෝ එහි ලෝහය එනම් ෆීනයිල් මර්කියුරික් ඇසිටේට් හෝ නයිටේ‍්‍රට් ලෙස ලීටරයට මිලිග‍්‍රෑම් 100 (0.01%) (වෙනත් හානිකර තත්වයක් නොමැතිනම්) පමණි. අනෙක් සියලූම ආලේපන සදහා රසදිය අඩංගු විය හැක්කේ උපරිමය ලීටරයට මිලිග‍්‍රෑම් 1ක් (0.0001%) පමණි. මෙය යහපත් නිෂ්පාදන ක‍්‍රියාවලියක් යටතේ නොවැලැක්විය හැකි ලෙස තිබිය හැකි උපරිම රසදිය ප‍්‍රමාණයයි.

සම සුදු කරවන ආලේපනයන්ගේ දිර්ඝ කාලීන භාවිතයේ ප‍්‍රතිඵල ලෙස ඇඟිලි පුරුක්, කන් හා තට්ටම් වල වර්ණක අධික වීම, මුහුනේ සම තුනී වීම සහ ඇස්වටා ප‍්‍රදේශය තද පැහැ ගැන්වීම (bleach panda effect) සිදුවිය හැක.

සම පැහැපත් කිරීම සදහා ඇතැම් ක‍්‍රීම් වර්ග වල යොදාගනු ලබන්නේ විටමින් වැනි පෝෂකයි. නමුත් ඇතැම් ආලේපන වල යොදා ගන්නා ටෙ‍්‍රටිනොයින්, හයිඩ්‍රොක්විනොන්, කොජික් අම්ලය වැනි රසායනික විවිධ අයුරින් හානිකර වේ. ටෙ‍්‍රටිනොයින් භාවිතා කිරීම නිසා පාරජම්බූල කිරණ සඳහා සම වඩා සංවේදී වේ. හයිඩ්‍රොක්විනොන් වල ඇති පිළිකාකාරක අවදානම හේතුවෙන් ඇතැම් රටවල තහනම් කරන ලද සංයෝගයකි. මීයන් සහ වෙනත් සතුන් යොදාගනිමින් කරන ලද පර්යේෂණයකදී මෙය ලියුකේමියාවට හේතුවන බව ද සම මත මෙම සංයෝගය ක‍්‍රියාකරන ආකාරය නිසා එය සමෙහි කැසීම් වැනි පීඩාකාරී තත්ව ඇති කරන උද්දීපකයක් වන බවද සොයාගෙන ඇත. කොජික් අම්ලය ද චර්ම දාහය සහ වෙනත් ආසාත්මිකතා වලට හේතු වන බව සොයාගෙන ඇත.

මෙම රසායනික නොමැතිව වුවද සම පැහැපත් කිරීම සඳහා යහපත් ලෙස සැලකෙන ආදේශක පවතී. විවිධ පර්යේෂණයන්ට අනූව ආබියුටින්, විටමින් සී, විටමින් ඊ, එල්-සිස්ටීන් සහ නියාසිනම්යිඞ් මෙවැනි සංයෝග අතර වේ.

Sources of information and photographs:


“Dirty dozen” exceeds 24 in number….

Persistent organic pollutants (POPs)

“Dirty dozen” are the first set of Persistent organic pollutants (POPs) banned by the Stockholm convention in 2004. Ever since 14 other chemicals have been added to the list. The committee is now reviewing 5 other chemicals to be added, which increase the list up to a total of 31 POPs.


  1. Aldrin
  2. Chlordane
  3. DDT
  4. Dieldrin
  5. Endrin
  6. Heptachlor
  7. Hexachlorobenzene (HCB)
  8. Mirex
  9. Toxaphene
  10. Polychlorinated biphenyls (PCB)
  11. Polychlorinated dibenzo-p-dioxins (PCDD)
  12. Polychlorinated dibenzofurans (PCDF)
  13. Chlordecone
  14. Hexabromobiphenyl
  15. Pentachlorobenzene
  16. Lindane
  17. Alpha hexachlorocyclohexane (α-HCH)
  18. Beta hexachlorocyclohexane (β-HCH)
  19. Tetrabromodiphenyl ether and pentabromodiphenyl ether (commercial PentaBDE)
  20. Hexabromodiphenyl ether and heptabromodiphenyl ether (commercial OctaBDE)
  21. Perfluorooctane sulfonate (PFOS), its salts, and PFOSF
  22. Endosulfan
  23. Hexabromocyclododecane (HBCD)
  24. Hexachlorobutadiene (HCBD)
  25. Pentachlorophenol (PCP)
  26. Polychlorinated naphthalenes (PCNs)

Chemicals under review to be included in the list;

  1. Decabromodiphenyl ether  (DecaBDE)
  2. Short-chain chlorinated paraffins
  3. Hexachlorobutadiene (HCBD)
  4. Dicofol
  5. Perfluorooctanoic acid (PFOA)

Why POPs are so significant?

Well, these chemicals are “persistent” in the environment. In other words, once released, it will never leave or decay from the environment. Also, they are soluble in organic fluids like oils, fats, and liquid fuels. This character helps them to bio accumulate and become long range travelers. A POP released from Sri Lanka can end up in Antarctic! They tend to bioaccumulate and bio magnify. Which means it travels through food chains and concentrate towards the end. As the figure shows, it enters the food chain through grass and ends up in the infant who feeds on mother’s milk. Just look at the concentration of the chemical.. its low in grass, little high in cow and highest in the infant.

Persistent Organic Pollutants and Early Menopause in U.S. Women

There are hundreds of researches that show what these chemicals can do to human, to animals, plants, fungus, algae , bacteria and other organisms in the environment. Ingestion (consumption through mouth), inhalation or  absorption through skin may cause developmental defects, cancers, endocrine disruption within reproductive system, central nervous system or immune system.


Yet, there are countries still thinking whether to ban or not these chemicals in their land. Some countries have accepted the ban (ratified the Stockholm convention), yet import PCB contaminated transformers, burn POPs contaminated articles in open and use POPs contained or contaminated pesticides, fungicides, etc… It’s pathetic. But;

There are things each of us can do to reduce the emission and contamination of POPs.


  1. Stop open burning of household waste.

There are number of items that can have POP chemicals in them. For example, plastics, PVC, electrical cables, textile, leather, carpets, rubber products, paper packages,.. etc. Thus it is not safe to burn anything in open air. Best thing would be to separate your household waste and submit to recycling centers. Specially electronic items and other non degradable waste.

  1. Reduce application of pesticides/ fungicides/ weedicides / insecticides and other pest controls available over the counter. There are natural substances you can use instead or repellents that can save your cultivation/ business.
  2. Be cautious of what you eat and drink. Even if someone has applied pesticides in your vegetables, you can avoid eating whole amount of those chemicals. Just;
    • Wash your vegetables thoroughly with flowing water
    • Avoid eating the peels of vegetables and fruits whenever possible
    • Allow veggies and fruits to be in open air for sometime before you store them in the fridge. This can help to get rid of volatile residues in them
    • Try gardening.. at least leafy vegetables can be supplied from your own garden.

4. Even if your meat contains POPs, you can avoid total ingestion by;

  • Avoiding fatty parts like skins of meat and fish
  • Avoid eating the gut, gills and heads of fish. Because the adipose tissues in head and other parts involved in food consumption, stores most of the fat soluble pollutants as well as heavy metals.

like to read more? here are some links;

  1. The POPs- Stockholm convention
  2. Health effects of POPs
  3. “POPs” by WHO
  4. Sources of POPs
  5. POPs- Air pollution Information System, UK
  6. Sources and Pathways of Persistent Organic Pollutants– IW:LEARN
  7. Sources of by-product POPs and their Elimination by Darryl Luscombe and Pat Costner, Greenpeace International Toxics Campaign, May 2001
  8. Persistent Organic Pollutant
  9. Persistent Organic Pollutants list
  10. Chemistry of Persistent Organic Pollutants
  11. POPs affects on women – Persistent Organic Pollutants and Early Menopause in U.S. Women, Natalia M. Grindler,Jenifer E. Allsworth,George A. Macones,Kurunthachalam Kannan,Kimberly A. Roehl,Amber R. Cooper Published: January 28, 2015

There’s much much more.. go surf as much as your brain requires. but just remember to do your part towards a toxics free future…



“කිලිටි දුසිම” ගණනින් දෙගුණය ඉක්මවයි!!!

ඉතා කුඩා සාණ්ද්‍රණ වලින් පවා ඇතිවිට විශාල වශයෙන් පරිසරයටත් මානුෂික සෞඛ්‍යටත්, අන් ජීවීන්ටත් ඉතා භයානක හානි ගෙනදෙන කාබනික රසායනික සංයෝග  දිගුකල් පවතින/හායනය නොවන කාබනික රසායනික දූෂක (Persistent organic pollutants -POPs) ලෙස හදුන්වයි. 

මේවායේ ආවේණික ලක්ෂණ වන්නේ, පරිසරය තුල ස්වභාවිකව හායනයට ලක් නොවීම, අර්ධ වශයෙන් වාෂ්පශීලී වීම, ජල ද්‍රාව්‍යතාවය අවම වීම සහ ඉතා සුළු සාණ්ද්‍රණයකදී පවා ජීවීන්ගේ ජෛව ක්‍රියාවලීන්ට හානිකර වීමයි. මීට අමතරව ජලය, හිම, මීදුම, වර්ෂාව, සතුන් සහ සුළඟ වැනි මාධ්‍ය හරහා ඉතා දිගු පරාසයක පැතිරීමට හැකියාව ඇති මේවා මිනිසා ඇතුළු ජීවීන් තුල සාන්ද්‍රගතවේ (Bioaccumulate). මූලික වශයෙන් මේවා මිනිස් හා කාර්මික ක්‍රියාවලීන්හි ඵල සහ අතුරු-ප්‍රතිඵල ලෙස නිපදවේ. 

එක්සත් ජාතීන්ගේ පාරිසරික වැඩසටහනේ පාලන මණ්ඩලය මගින් 1995 දී මුලින්ම හායනය නොවන රසායනික පිළිබදව විමර්ශනය අරඹන ලදී. මුලින්ම “කිලිටි දුසිම” (Dirty dozen) ලෙස හදුන්වා දෙමින් රසායනික වර්ග 12 ක් නම් කරන ලද අතර ස්ටොක්හෝම් සම්මුතිය මෙම සංයෝග තහනම් කිරීම ක්‍රියාත්මක කරන ලද්දේ  2004 වසරේ මැයි 17 වන දින සිටයි. එතැන් පටන් අද වනතුරු නව සංයෝග 14ක් “හායනය නොවන කාබනික දූෂක” (POPs) ලැයිස්තුවට ඇතුලත් කර ඇති අතර 2017 මැයි පැවැත්වීමට නියමිත 8 වන “පාර්ශව වල සම්මේලනයෙන්” (Conference of the Parties – COP 8) අනතුරුව තවත් ස‍යෝග තුනක් මීට ඇතුලත් කිරීමට නියමිතය.

ඒ අනූව හායනය නොවන කාබනික දූෂක වන්නේ;

කිලිටි දුසිම (Dirty dozen)

  1. ඇල්ඩ්‍රින් – Aldrin
  2. ක්ලෝඩේන් – Chlordane
  3. ඩයික්ලෝරො ඩයිෆීනයිල් ට‍්‍රයික්ලෝරො එතේන් – DDT
  4. ඩයල්ඩ්‍රින් – Dieldrin
  5. එන්ඩ්‍රින් – Endrin
  6. හෙප්ටක්ලෝර් – Heptachlor
  7. හෙක්සොක්ලෝරොබෙන්සීන් – Hexachlorobenzene (HCB)
  8. මිරෙක්ස් – Mirex
  9. ටොක්සෆේන් – Toxaphene
  10. පොලික්ලෝරිනේටඞ් බයිෆීනයිල්ස් – Polychlorinated biphenyls (PCB)
  11. ඩයොක්සීන් – Polychlorinated dibenzo-p-dioxins (PCDD)
  12. ෆියුරන් – Polychlorinated dibenzofurans (PCDF)

 අලුතින් ඇතුලත් කරන ලද ස‍යෝග 14;

  1. ක්ලෝඩෙකෝන් – Chlordecone
  2. හෙක්සබ්‍රෝමොබයිෆීනයිල් – Hexabromobiphenyl
  3. පෙන්ටාක්ලොරොබෙන්සීන් – Pentachlorobenzene
  4. ලින්ඩේන් – Lindane
  5. ඇල්ෆා හෙක්සාක්ලෝරොසයික්ලොහෙක්සේන් – Alpha hexachlorocyclohexane (α-HCH)
  6. බීටා හෙක්සාක්ලෝරොසයික්ලොහෙක්සේන් – Beta hexachlorocyclohexane (β-HCH)
  7. ටෙට්‍රාබ්‍රොමොඩ්යිෆීනයිල් ඊතර් සහ පෙන්ටබ්‍රොමොඩ්යිෆීනයිල් ඊතර් – Tetrabromodiphenyl ether and pentabromodiphenyl ether (commercial PentaBDE)
  8. හෙක්සබ්‍රෝමොඩයිෆීනයිල් ඊතර් සහ හෙප්ටබ්‍රෝමොඩයිෆීනයිල් ඊතර් – Hexabromodiphenyl ether and heptabromodiphenyl ether (commercial OctaBDE)
  9. ප-ෆ්ලූරො ඔක්ටේන් සල්ෆොනේට් (PFOS)  එහි ලවණ සහ සල්ෆොන්යිල් ෆ්ලුරයිඩ් (PFOSF) – Perfluorooctane sulfonate (PFOS), its salts, and PFOSF
  10. එන්ඩොසල්ෆාන් – Endosulfan
  11. හෙක්සාබ්‍රෝමොසයික්ලොඩොඩෙකේන් – Hexabromocyclododecane (HBCD)
  12. හෙක්සාක්ලොරොබියුටඩීන් – Hexachlorobutadiene (HCBD)
  13. පෙන්ටක්ලොරොෆීනෝල් – Pentachlorophenol (PCP)
  14. පොලික්ලෝරිනේටඩ් නැප්තලීන – Polychlorinated naphthalenes (PCNs)

අලුතින් ඇතුලත් කිරීමට නියමිත සංයෝග;

  1. ඩෙකාබ්‍රෝමොඩයිෆීනයිල් ඊතර් – Decabromodiphenyl ether  (DecaBDE)
  2. කෙටි දාම ක්ලෝරිනිකෘත පැරෆීන – Short-chain chlorinated paraffins
  3. හෙක්සක්ලෝරොබියුටඩීන් – Hexachlorobutadiene (HCBD)

ඇතුලත් කිරීම සඳහා සැලකීමට බඳුන්කර ඇති සංයෝග;

  1. ඩිකොෆොල් – Dicofol
  2. පර්ෆ්ලුඔරො ඔක්ටනොයික් අම්ලය – Perfluorooctanoic acid (PFOA)

මේ අනූව නුදුරු අනාගතය වන විට හායනය නොවන කාබනික දූෂක සංඛ්‍යාව 31ක් වනු ඇත.
වඩා වැදගත් වන්නේ මෙම සංයෝග වල ඇති හානිකර තත්වය අවබෝධ කර ගැනීමයි. එවිට මෙම සංයෝග සහිත ප්‍රභව හඳුනා ගැනිමටත් ඒවා ශරීරගත වීමෙන් වැළකීමටත් නිතැතින් යොමු වනු ඇත.

දිගුකල් පවතින රසායනික මිනිසා කෙරෙහි බලපාන ආකාර;

  • ස්නායු පද්ධතියේ, ශ්වසන පද්ධතියේ හා ආමාශයේ ක්‍රියාකාරීත්වයට බාධා පමුණුවයි.
  • අංගවිකල දරැවන් බිහිවීම සිදුවේ
  • ළදරුවන්ගේ උපත් බර අඩු කරයි
  • Prostate cancer හෙවත් පුරස්ථි ග්‍රන්ථි ආශ්‍රිත පිළිකා ඇති වීමට හේතු වේ.
  • දරුවන්ගේ ඉගෙනීම හෙමින් සිදුවේ
  • වර්ධනය හීනකරයි
  • දියවැඩියාවට හේතු වේ
  • ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය දුර්වල කරයි
  • මානසික ව්‍යාකූලතාවය,
  • ඇසේ සහ ශ්වසන පද්ධතියේ අපහසුතා,
  • ඇසේ සහ ශ්වසන පද්ධතියේ ශ්ලේශ්මල පටල වල කැසීම්,
  • සමේ කුෂ්ඨ,
  • හෝමෝන වල වෙනස්කම්,
  • එන්සයිම ක්‍රියාවලියේ වෙනස්කම්,
  • හිසරදය,වමනය, කැස්ස වැනි රෝගී තත්ව,
  • ආහාර දිරවීමේ දුර්වලතා,                   ඇති වීමට හේතු වේ.

දිගුකල් පවතින රසායනික වෙනත් ජීවීන් කෙරෙහි බලපාන ආකාරය;

  • ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතියේ දෝෂ ඇති කරයි
  • පිළිකා ඇති කරයි
  • උපත් දෝෂ ඇති කරයි

උදා. සාගර ක්ෂීරපායී සතුන් වන මුහුදු ඌරන්, ඩොල්ෆින්, සීල් මසුන් හා මෝරුන් ආදියේ ගහනය විශාල ලෙස අඩුවීමට ලක්වීම,ගොඩබිම වෙසෙන අලි ඇතුන්, ගවයන්, පක්ෂීන් ආදියේ ගහනය අඩුවීම

  • පළිබෝධනාශක ශරීරගත වීම නිසා ශරීරයේ සිදුවන කැල්සියම් සමතුලිතතාවයේ වෙනස නිසා තුනී කටුවක් සහිත බිත්තර දැමීම මගින් නියමිත කාලයට පෙර පිටතට පැමිණෙන පැටවුන් මියයාම නිසා පක්ෂීන් වඳවීම.
  • පළිබෝධනාශක සහිත ශාක උලාකෑම නිසා උලා කන සතුන්ගේ දත් විකෘති වීම සිදුවේ.
  • පළිබෝධනාශක පසට එක්වීම නිසා පසේ සිටින පාංශු ජීවීන්, ගැඩවිලුන් විනාශ වීම.
  • පරාගනයට උදව්කරන කෘමි විශේෂ පළිබෝධනාශක හේතුවෙන් විනාශ වී යයි.

POPs ශරීරගත විය හැකි ආකාර;

ආමාශ ගත වීමෙන්;

  • දූශිත ජලය පානය මගින්
  • දිගුකල් පවතින රසායනික අන්තර්ගත ශාකමය ආහාර, මස්, මාලු, කිරි, ආහාරයට ගැනීමෙන්
  • පළිබෝධනාශක ඉසිමින් ආහාර සහ බුලත්විට කෑමෙන්
  • පළිබෝධනාශක හා කාර්මික රසායනික ද්‍රව්‍ය නිශ්පාදනයේදී, ප්‍රවාහනයේදී හා අලෙවියේදී අත්වල ස්පර්ශවීමෙන්.
  • බිහි නොවූ හා කිරිබොන දරැවන්ට මවගේ මේද මගින්


  • දූශිත වායු ආශ්වාස කිරීමෙන්
  • පළිබෝධනාශක ඉසීමේදී දුම්පානය කිරීමෙන්

ස්පර්ශය මගින්;

  • දූෂිත POPs රසායනික සහිත ජලය ස්නානය කිරීමෙන්
  • පළිබෝධනාශක ඉසීමේදී
  • කාර්මික රසායනික ඉසීමේදී
  • කෘෂි අස්වනු නෙලීමේදී
  • පළිබෝධනාශක කාර්මික රසායනික පිරවුම් මධ්‍යස්ථාන වලදී, ප්‍රවාහනයේදී හා අලෙවියේදී

මෙහි දක්වා ඇත්තේ හායනය නොවන රසායනිකයක් වන ඩයොක්සීන, පරිසරයට නිකුත් වූ තැන් සිට ආහාර හරහා සතුන් මඟින් මිනිසුන්ට ඇතුළු වන ආකාරයයි. සරලව කිව හොත්, ආහාර දාම හරහා ජෛව සාන්ද්‍රගතවීම සිදුවන ආකාරයයි. පැහැදිලි කාරණය නම්, නිකුත් කරන්නේ කවුරුන් වුවද අවසන් වන්නේ හය හතර නොදත් දරුවන්ගෙනි. එයද අධි සාන්ද්‍රණයෙනි.

දිගුකල් පවතින රසායනික පරිසරයට එක් වන ආකාර;

  • කාර්මික, නාගරික සහ රෝහල් අපද්‍රව්‍ය සහ ගෘහස්ථ කසළ පිළිස්සීම
  • පලිබෝධනාශක භාවිතා කිරීමෙන් පසු හිස් බෝතල් ජලාශ වලට දැමීම හා පලිබෝධනාශක ඉසින යන්ත්‍ර ජලාශ වලට සේදීම.
  • කර්මාන්තශාලාවලදී රසායනික කාන්දු වීම, රසායනික නිශ්පාදනයේදී, ප්‍රවාහනයේදී හා අලෙවියේදී
  • POPs රසායනික අඩංගු අසුරණ නිසිලෙස බැහැර නොකිරීමෙන්
  • ගොඩනැගිලි නඩත්තු කටයුතු වලදී
  • ලෝහ උනු කිරීමේදී
  • වනාන්තර ගිනිතැබීමේදී
  • සිමෙන්ති පෝරණුවලදී
  • තෙල් පිරිපහදු කිරීමේදී

හායනය නොවන කාබනික රසායනික ශරීරගත නොවීමට වගබලා ගැනීම කළ හැකි දෙයක් නොවේ. මන්ද යත්, මෙම සංයෝග දැනටමත් ලොව පුරා විශාල වශයෙන් නිපදවී, පැතිරී ඇති බැවින් සහ නිපදවෙමින් පවතින බැවිනි. එසේම ඔබ නොවුවත් ඔබගේ අසල් වැසියා නිවසේ කසළ පුළුස්සයි නම් ඔබට ද මේවා ශරීරගත විය හැක. ඔබ කසළ පිළිස්සීමක් නොදැකවත් තිබුනද ගොවිබිමක් අසලකට වත් නොගිය පුද්ගලයෙක් වුව ද ඔබගේ ආහාරයේ සැඟවී මෙම සංයෝග ශරීරගත විය හැක. නමුත් ශරීරගත වන ප්‍රමාණය අවම කිරීමට අපට කල හැකි දේ බොහෝ වේ.

ශරීරගත වීමේ අවධානය අවම කිරීමට;

  1.  ගෘහස්ථ කැළි කසල පිළිස්සීමෙන් වලකින්න. අප නිවසේ භාවිතා කර ඉවතලන බොහොමයක් ද්‍රව‍ය වල හායනය නොවන රසායනික අන්තර්ගතව තිබිය හැක. උදාහරණ වශයෙන්; ප්ලාස්ටික්, පී.වී.සී, විදුළි රැහැන්, ඇඟළුම්, සම් භාණ්ඩ, ජලය නොරැඳෙන පාපිසි, රබර් උපකරණ, කඩදාසිමය ආවරණ ආදිය… මේ නිසා මේවා එළිමහනේ පිළිස්සීම නුසුදුසුය. වඩා ආරක්ෂිත ක්‍රියාවලිය වන්නේ අවම වශයෙන් දිරන නොදිරන වශයෙන් හෝ කැළි කසළ වෙන් කර ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මධ්‍යස්ථානයකට භාරදීමයි.
  2. පළිබෝධනාශක, දිලීරනාශක, වල් නාශක, කෘමිනාශක ඇතුළු පළිබෝධ පාලනයට ඇති රසායනික භාවිතය අවම කරන්න.හැකි සෑම විටම, මේ සඳහා ස්වභාවික අමුද්‍රව‍යයන්ගෙන් සාදන ලද යමක් හෝ විකල්ප පළිබෝධනාශක ක්‍රමයක් භාවිතා කිරීමට උත්සාහ කරන්න.
  3. ඔබගේ ආහාර පාන පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන්න. ඔබ එළවලු සමඟ මිලදී ගත් පිළිබෝධනාශක සම්පූර්ණයෙන් ආහාරයට නොගැනීමට නම්;
    – ඒවා හොඳින් අතුල්ලා ගලායන ජලයෙන් සෝදන්න,
    – හැකි සැම විටම එළවලු සහ පළතුරු වල පොත්ත ඉවත් කර ආහාරයට ගන්න,
    – නිවෙසට රැගෙන ආ පසු ශීතකරණයට දැමිමට පෙර එළිමහනේ වරුවක් වත් තැබීමෙන්, වාෂ්පශීලී පළිබෝධනාශක වලින් තවදුරටත් ප්‍රවේශම් විය හැක.
    – අවම වශයෙන් පලා වර්ග වත් නිවසේ වගා කර ගන්න.
  4. මාංශමය ආහාර වල අන්තර්ගතව තිබිය හැකි හායනය නොවන රසායනික වලින් ගැලවීමට නම්;
    # සම ඇතුළු මේදමය කොටස් ආහාරයට ගැනීමෙන් වළකින්න.
    # මත්ස්‍යයන්ගේ, කරමල්, ආහාර මාර්ගය සහ හිස වැනි කොටස් ආහාරයට ගැනීමෙන් වළකින්න (හිස කොටසේ ඇති ඇඩිපෝස් මේද කොටස් තුල මේද ද්‍රාව්‍ය හානිකර රසායනික මෙන්ම බැර ලෝහ ද අන්තර්ගතව තිබිය හැක ).

හායනය නොවන කාබනික දූෂක වල ප්‍රභවයන්

*මෙහි දක්වා ඇත්තේ මෙම සංයෝග තහනම් කරන විට ඒවා අඩංගුව තිබූ ප්‍රභවයන්ය. අද වනවිට යොදා නොගැනේද යන්න ස්ථීරව සටහන් කළ නොහැක.

සංයෝගය ප්‍රභව*
1. ඇල්ඩ්‍රින් – Aldrin පසේ සිටින වේයන්, “ඉරිඟු මුල් පණුවන්”, ගුල්ලන්, පළාපෙත්තන් මර්ධනයට භාවිතා කරයි. ලී වලින් සාදන ලද භාණ්ඩ වේයන්ගෙන් ආරක්ෂා කිරීමටද යොදාගනී.
2. ක්ලෝඩේන් – Chlordane කෘෂිකර්මාන්තයේදී කෘමීන් වර්ග රැසක් මර්ධනය සඳහා යොදා ගනී. එළවළු, කුඩා බීජ, තෙල් සහිත ඇට වර්ග, අර්තාපල්, උක්ගස්, බීට්, පළතුරු බීජ, පුළුන් ආදියේ කෘමීන් මර්ධනයට.
3. ඩයික්ලෝරො ඩයිෆීනයිල් ට‍්‍රයික්ලෝරො එතේන් – DDT දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී මැලේරියා මදුරුවන් මර්ධනයටද පසුව කෘෂිකාර්මික බෝග වල රෝග වාහකයන් මර්ධනයටද යොදාගන්නා ලදී.
4. ඩයල්ඩ්‍රින් – Dieldrin කෘෂිකර්මාන්තයේදී පාංශු කෘමීන් මර්ධනයට බහුලව යොදා ගනී. වේයන් ඇතුළු ලී භාණ්ඩ වලට හානිකරන කෘමීන් මර්ධනයට යොදාගනී.
5. එන්ඩ්‍රින් – Endrin කෘමිනාශකයකි. ප්‍රධාන වශයෙන් කපු හා බීජ ලබා දෙන වගාවන් සඳහා යොදා ගනී.
6. හෙප්ටක්ලෝර් – Heptachlor කෘමීන් මර්ධනයට සහ රබර් සහ ප්ලාස්ටික් ද්‍රව්‍ය ගිනි ගැනීම වළක්වන රසායනිකයක් වශයෙන් යොදා ගනී.
7. හෙක්සොක්ලෝරොබෙන්සීන් – Hexachlorobenzene (HCB) 1945දී දිලීර නාශකයක් ලෙස පළමු වතාවට හඳුන්වාදෙන ලදී. කෘතීම රබර්, ගිනිකෙළි හා පුපුරණ ද්‍රව‍ය සෑදීම සඳහා යොදා ගනී. කාබන් ටෙට්‍රාක්ලෝරයිඩ්, ප-ක්ලෝරො එතිලීන්, ට්‍රයික්ලෝරො එතිලීන්, පෙන්ටාක්ලෝරො එතිලීන් වැනි කාර්මික රසායනික නිපදවීමේදී අතුරුඵල ලෙස ඇතිවේ.
8. මිරෙක්ස් – Mirex කෘමිනාශකයකි. පාංශු කෘමීන් සහ වේයන් මර්ධනයටද පුළුන් වගාවේ කෘමීන් මර්ධනයට සහ පළඟැටියන් මර්ධනයට යොදා ගනී.
9. ටොක්සෆේන් – Toxaphene කෘමිනාශකයකි. කපුවගාවේ, ධාන්‍ය, පළතුරු හා එළවලු වගාවේ කුමීන් මර්ධනයට යොදා ගනී.
10. පොලික්ලෝරිනේටඞ් බයිෆීනයිල්ස් – Polychlorinated biphenyls (PCB) පරිණාමක (ට්‍රාන්ස්ෆෝමර්) වල ශීතකාරකයක් ලෙස, ධාරිත්‍රක වලවිද්‍යුත් පරිවාරකයක් ලෙස බහුලව භාවිතා කරයි. තීන්ත සහ මතුපිට ආලේපන වල ගිනිගැනීම වළක්වන රසායනිකයක් ලෙසද භාවිත කරයි.
11. ඩයොක්සීන් – Polychlorinated dibenzo-p-dioxins (PCDD) රෝහල් අපද්‍රව්‍ය, නාගරික අපද්‍රව්‍ය, පීට් දහනයෙන් සහ ගල් අගුරු බලාගාර වලින් පිටවේ.
12. ෆියුරන් – Polychlorinated dibenzofurans (PCDF) රෝහල් අපද්‍රව්‍ය, නාගරික අපද්‍රව්‍ය, පීට් දහනයෙන් සහ ගල් අගුරු බලාගාර වලින් පිටවේ.
13. ක්ලෝඩෙකෝන් – Chlordecone දුම්කොළ, විසිතුරු පඳුරු, කෙසෙල්, පැඟිරි ශාකවල, කෘමිනාශකයක් ලෙස සහ කූඹි සහ ඇතැම් මාළු සදහා උගුල් ලෙස යොදා ගනී.
14. හෙක්සබ්‍රෝමොබයිෆීනයිල් – Hexabromobiphenyl ගිනි මන්දකයක් ලෙස; මෝටර්, ගුවන්විදුලි සහ රූපවාහිනී යන්ත්‍ර ආවරන වල යොදා ගන්නා ඇක්‍රිලොනයිට්‍රයිල්-බුටඩයි ඊන්ස්ටයිරීන (ABS) තාපසුවිකාර්ය (thermoplastic) නිපදවීමේදී,
ලාකඩ (ලැකර්) සහ කබා රෙදි වල, අතුරුණු සදහා හා පොලි යුරේතේන් පෙණවල යොදා ගනී.
15. පෙන්ටාක්ලොරොබෙන්සීන් – Pentachlorobenzene පෙන්ටක්ලොරොනයිට්‍රොබෙන්සීන් දිලීරනාශකය වැනි පළිබෝධනාශක නිශ්පාදනයේදී අතර මැදි රසායනිකයක් ලෙස, ගිනි මන්දකයක් ලෙස යොදා ගන්නා අතර ගෘහස්ථ හා නාගරික කසල දහනයේදී නිපදවේ.
16. ලින්ඩේන් – Lindane පළිබෝධනාශකයකි. උකුණන් හා පණු හොරි මර්දනයට යොදා ගන්නා ඖෂධයක් ලෙසද යොදා ගන්නා ලදී.
17. ඇල්ෆා හෙක්සාක්ලෝරොසයික්ලොහෙක්සේන් – Alpha hexachlorocyclohexane (α-HCH) කාර්මික හෙක්සාක්ලොරොහෙක්සේන් නිශ්පාදන ක්‍රියාවලියේදී සෑදේ. කෘමිනාශකයක් ලෙස යොදාගනී, ලින්ඩේන් රසායනිකව නිශ්පාදනයේදී අතරමැදි රසායනිකයක් ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.
18. බීටා හෙක්සාක්ලෝරොසයික්ලොහෙක්සේන් – Beta hexachlorocyclohexane (β-HCH) කාර්මික හෙක්සාක්ලොරොහෙක්සේන් නිශ්පාදන ක්‍රියාවලියේදී සෑදේ. කෘමිනාශකයක් ලෙස යොදාගනී, ලින්ඩේන් රසායනිකව නිශ්පාදනයේදී අතරමැදි රසායනිකයක් ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.
19. ටෙට්‍රාබ්‍රොමොඩ්යිෆීනයිල් ඊතර් සහ පෙන්ටබ්‍රොමොඩ්යිෆීනයිල් ඊතර් – Tetrabromodiphenyl ether and pentabromodiphenyl ether (commercial PentaBDE) ඇතැම්  ගිනි මර්ධක, මුද්‍රිත පරිපථ පත්‍ර (printed circuit boards), වාහන, ගොඩනැගිලි කොටස් ගැලවීමේදී වැනි කාර්මික ක්‍රියා වලදී යොදා ගන්නා ලදී.
20. හෙක්සබ්‍රෝමොඩයිෆීනයිල් ඊතර් සහ හෙප්ටබ්‍රෝමොඩයිෆීනයිල් ඊතර් – Hexabromodiphenyl ether and heptabromodiphenyl ether (commercial OctaBDE) ගිනි මන්දක (flame retardants) ලෙස යොදා ගනී.
21. ප-ෆ්ලූරො ඔක්ටේන් සල්ෆොනේට් (PFOS)  එහි ලවණ සහ සල්ෆොන්යිල් ෆ්ලුරයිඩ් (PFOSF) – Perfluorooctane sulfonate (PFOS), its salts, and PFOSF පාපිස්නා වල; පැල්ලම් හා පස් විකර්ෂක, ආහාර අසුරණ වල; තෙල් හා මේද විකර්ෂක, අර්ධ සන්නායක නිෂ්පාදනය, අහස් යානා වල වා මුසු ද්‍රාවක (Hydraulic fluids), ෆ්ලුරොතෛලෝදකාරක වැනි ගිනි නිවන පෙණ වල, ඇඳුම් වල ජල විකර්ෂක ලෙස, හමුවේ. මේ හැර, තවත් යෙදීම් රාශියක් තුල භාවිතයට, ස්ටොක්හෝම් සම්මුතිය මඟින් අවසර දී ඇත.
22. එන්ඩොසල්ෆාන් – Endosulfan කිණිතුල්ලන්, කීඩෑවන් වැනි ඇරැක්නිඩේ වර්ගයට අයත් කෘමීන් මර්ධනයට යොදා ගනී.
23. හෙක්සාබ්‍රෝමොසයික්ලොඩොඩෙකේන් – Hexabromocyclododecane (HBCD) ගිණි මන්දක රසායනිකයක් ලෙස ඇතැම් වාහන, ගොඩනැගිලි වල, පොලිස්ටයිරීන් පෙන පරිවාරක තුල යොදා ගනී.
24. හෙක්සාක්ලොරොබියුටඩීන් – Hexachlorobutadiene (HCBD) කාබන් ටෙට්‍රාක්ලෝරයිඩ් සහ ටෙට්‍රාක්ලෝරො එතේන් නිශ්පාදනයේදී සෑදෙන බියුටේන, ක්ලෝරීනකෘත කිරීමේදී හට ගනී.
25. පෙන්ටක්ලොරොෆීනෝල් එහි ලවණ සහ එස්තර – Pentachlorophenol its salts and esters (PCP) 1930දී මුලින්ම නිපදවන ලදී. වල්නාශකයක්, කෘමිනාශකයක්, දිලීරනාශකයක්, ඇල්ගීනාශකයක්, විෂබීජ නාශකයක් සහ  මළ බැඳීම වළකන තීන්ත තුල සංඝටකයක් ලෙස යොදා ගනු ලබයි. ඇතැම් කෘෂි බීජ තුලද, සම් භාණ්ඩ, ලී භාණ්ඩ ආරක්ෂකයක් ලෙසද, ජල සිසිලන කුළුණු වලද ලණු සහ කඩදාසි ඇඹරුම් පද්ධති වලද යොදා ගන්නා ලදී.
26. පොලික්ලෝරිනේටඩ් නැප්තලීන – Polychlorinated naphthalenes (PCNs) විදුලි රැහැන් වල පරිවාරක ආවරණ ලෙස, දැව සංරක්ෂකයක් ලෙස, ධාරිත්‍රක, පාරවිද්‍යුත් ද්‍රව්‍ය (dielectrics) හා ලිහිසි තෙල් තුල රබර් සහ ප්ලාස්ටික් ආකලන සංයෝගයක් (additive) ලෙස  භාවිත කර ඇත.

ඇතුලත් කිරීම සඳහා සැලකීමට බඳුන්කර ඇති සංයෝග;

27. ඩෙකාබ්‍රෝමොඩයිෆීනයිල් ඊතර් – Decabromodiphenyl ether  (DecaBDE) විද්‍යුත් උපකරණ, ගෘහභාණ්ඩ වල මෙට්ට/ කවර, වාහන, අහස් යානා, ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය ආදිය තුල ගිනි මන්දකයක් ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.
28. කෙටි දාම ක්ලෝරිනිකෘත පැරෆීන – Short-chain chlorinated paraffins ලෝහ කැපීම සහ පිහිටුවීමේ කාර්යයේදී මෙන්ම ද්විතීයික සුවිකාරක (secondary plasticizers), ගිනි මන්දක, තුල ලිහිසි ද්‍රව්‍ය හා සිසිලන ද්‍රව්‍ය ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.
29. ඩිකොෆොල් – Dicofol ඇරැක්නිඩේ වර්ගයට අයත් කෘමීන් මර්ධනයට යොදා ගන්නා කෘමිනාශකයකි.
30. පර්ෆ්ලුඔරො ඔක්ටනොයික් අම්ලය – Perfluorooctanoic acid (PFOA) ප්‍රධාන වශයෙන් පලස් තුල, රෙදිපිළි සහ ඇඟලුම් සඳහා මෙන්ම පාපිසි ආරක්ෂක නිශ්පාදන සහ කඩදාසි නිශ්පාදන වල ආවරණ සංයෝග ලෙස භාවිතා කර ඇත.


තොරතුරු උපුටා ගැනීම:

  1. Stockholm convention (accessed on January 2017)
  2. Restricted Flame Retardants  (accessed on January 2017)
  3. Dicofol fact sheet (accessed on January 2017)
  4. Short-Chain Chlorinated Paraffins (accessed on January 2017)
  13. Fact sheets of 22 persistent organic pollutants (POPs) under Stockholm Convention published by Center for public health and environmental development (CEPHED)
  14. file:///E:/Chalani/pentachloorbenzeen.pdf (accessed on March 2012)